J.F. Laldailova (1925-1979) hi Mizo ṭawng tihhmasawn leh tihrualkhai lama thawh hlâwk tak, Sâp ṭawng-Mizo ṭawng thufiahbu hman hlawh êm êm English-Lushai dictionary siamtu a ni. Ṭawnglettu, thufiahbu siammi leh chanchinbumi nih a fàwm a ni.

BIOGRAPHY
J.F. Laldailova
Hming Joseph Francis Laldailova
Pian ni Pawlkût 9, 1925
Thih ni Nikir 7, 1979 (Kum 54)
Chhungte Pu Peter Thangphunga (Pa)
Pi Saichhungi (Nu)
Hna RAF, Lexicographer, Translator, Editor
Bîk nihna Mizo Catholic baptisma chang hmasa ber

01. Pian leh murna

Laldailova hi Mizoram Catholic Kohhran dintu Pu Peter Thangphunga leh Pi Saichhungi-te fa niin kum 1925, Pawlkût thla ni 9 khan a lo piang a. Baptisma a chanin a Kristian hmingah Joseph Francis tih phuahin J(oseph) F(rancis) Laldailova tiin hriat a lo ni ta a ni. Mizo Catholic Kohhran zinga Baptisma chang hmasa ber a ni nghe nghe.

02. A naupan lai

Kum sawm mi lek a nihin kum 1935 khan Chittagong-ah High School a lût a. Mizo dang awm ve lo mah se, naupang tumruh mi a nih avangin chhel takin a zir a. Ṭum 22 exam a hmachhawnah ṭum 17 ngawt pakhatna dinhmun a hauh thei a ni. Sâp ṭawng thuhlarila a tui avangin Mizo ṭawng hloh vek khawpin a zir a. Indopui II-naah sikul khâr a nih avangin pâwl 8 thleng chauh a zir hman. Mizorama a lo kir leh hnuah hranpain Mizo ṭawng a zir leh a. Mizo ṭawng pawh ani tluka duhtui leh thiam an awm lo ang tih khawp hiala thiam a ni leh ta mai a ni!

Sap ramah hetiang hi tirhchhiahah kan hmang ngai lo, lehkha zirtir leh zawk rawh u.

— British Major, Boys’ M.E. School Recruitment

03. Hna dil

Mizorama a lo chhuah hian an chhungkua an harsa hle a. Chutih lai chuan Boys’ M.E. School-ah 93rd Brigade an inkulh a. Peon hna thawktu tur an duh tih hriain a pa nen an va dil a. Major-in a sâp ṭawng thiamzia a hriatin, "Sap ramah hetiang hi tirhchhiahah kan hmang ngai lo, lehkha zirtir leh zawk rawh u," a lo ti a. Mahse, an chhungkaw dinhmunin a zir miau si loh avangin a chhunzawm thei ta chuang lo va. Royal Air Force a zawm ta a ni. Rimawi a ngainat avangin tawtawrawt ham a zir a, a thiam hle. Band Master hial a ni pha.

04. A kutchhuak lam

Lenkhawm hian a lung a tilêng thei em em a; Chheih zai leh Tlanglam zai te pawh a thiamin a ngaina hle. Lehkhabu lehlin lamah ei zawngin, Thu ngaihnawm bu leh Chanchinbu a enkawl a. Baibul lehlina a famkim lo lai leh duhthusam lo laite huaisen takin a sawisel ṭhin. Mizo-English Dictionary leh English-Mizo Dictionary a siam a. Tun thlengin zirlaite tan a ṭangkai em em a ni. Mizo zirlai tam zâwkte sâp ṭawng zir ṭanna hnâr ber pakhat a ni.

05. Hun hnuhnung

Kum 1978 Khuangchawi thla khan hrisel lohna a neih tak avangin Dibrugarh leh Silchar-ah te a inentir a. Dibrugarh damdawi in aṭangin dam ṭha angreng takin kum 1979, Vau thla ni 12 khan a lo häwng a. Mahse rei vak lo hnuah Civil Hospital-ah thla khat zet a awm leh a. Kum 1979, Ṭomir thla ni 24-ah beidawng takin mahni in lamah a häwng leh a. Kum 1979, Nikir thla ni 7, zing dâr ruk-ah William Shakespeare-a ṭawng kulmût pui pui pawh Zoṭawng nalh taka Zofate lehlinsaktu, zirlaite thufiahbu rintlâk taka châwmtu chuan he khawvel hi a chhuahsan ta a ni.

JF LALDAILOVA TIMELINE
1925

Pian leh Murna

Pawlkût thla ni 9-ah a lo piang. Mizo Catholic baptisma chang hmasa ber a ni.

1935

Sikul

Chittagong High School-ah lutin ṭum 22 exam-ah 17-ah pakhatna a ni.

WWII

Indopui Hnua A Hna

Sikul a tawp a. RAF zawmin Band Master-ah te a ṭang zui a.

1978

Hrisel lohna

Dibrugarh leh Silchar damdawi inah a inentir ṭhin.

1979

Thihna

Nikir thla ni 7 khan kum 54 mi niin he khawvel hi a chhuahsan.

Source: Wikipedia Incubator